PB-037

Đề xuất

Giải pháp Dịch tự động tại cửa khẩu hải quan 🔹 Giải pháp công nghệ Triển khai thiết bị dịch đa ngôn ngữ thông minh tại quầy làm thủ tục hải quan: kết hợp nhận diện giọng nói (ASR), dịch máy thần kinh (NMT), và chuyển văn bản thành giọng nói (TTS). Hỗ trợ các ngôn ngữ phổ biến tại cửa khẩu: Trung, Lào, Thái, Hàn, Nhật, Anh, Khmer, có thể mở rộng thêm theo nhu cầu. Cung cấp song song ứng dụng dịch di động (mobile app) dành cho lái xe, thương nhân để tự giao tiếp với hệ thống và cán bộ. 🔹 Tích hợp và quản lý Kết nối với Hệ thống quản lý dữ liệu Hải quan, hỗ trợ lưu trữ hội thoại, phiên dịch, làm bằng chứng giao tiếp và truy vết khi có tranh chấp. Tùy biến nội dung dịch theo ngữ cảnh chuyên ngành hải quan, đảm bảo độ chính xác về các thuật ngữ: “tờ khai”, “thuế nhập khẩu”, “tạm nhập tái xuất”… 🔹 Hỗ trợ vận hành Cán bộ hải quan được đào tạo sử dụng hệ thống dịch tự động, đồng thời có quyền chỉnh sửa hoặc điều hướng hội thoại trong thời gian thực.

Đối tượng

✅ Người hưởng lợi: Cán bộ hải quan: Giảm căng thẳng, tăng hiệu quả xử lý, không cần sử dụng thông dịch viên thủ công. Người xuất nhập cảnh, thương nhân quốc tế: Dễ dàng khai báo, hỏi đáp quy trình, nộp hồ sơ đúng ngay lần đầu. Doanh nghiệp xuất nhập khẩu: Tiết kiệm thời gian, tránh lỗi hồ sơ, tăng tốc dòng vận chuyển hàng hóa. ⚠️ Đối tượng cần thích nghi: Cán bộ hải quan hiện nay: Cần đào tạo thêm kỹ năng vận hành công cụ dịch tự động, đảm bảo ứng xử linh hoạt khi có lỗi dịch. Người dân ngôn ngữ hiếm gặp: Vẫn có thể gặp hạn chế nếu hệ thống chưa hỗ trợ đầy đủ các ngôn ngữ đặc thù.

Tác động

Đối với hoạt động hải quan: Tăng tốc độ xử lý hồ sơ và thông quan. Hạn chế nhầm lẫn, sai sót trong quá trình tiếp nhận thông tin từ người nước ngoài. Tiết kiệm nguồn lực (giảm nhu cầu phiên dịch viên trực tiếp). Đối với công tác quản lý nhà nước: Chuẩn hóa giao tiếp xuyên biên giới, phù hợp xu thế hội nhập. Nâng cao chỉ số giao thương, năng lực logistics quốc gia. Tăng tính minh bạch và truy vết trong quá trình kiểm tra, đối chiếu hồ sơ. Đối với người dân và doanh nghiệp: Tiết kiệm thời gian, chi phí và công sức khi làm thủ tục. Tránh nhầm lẫn ngôn ngữ dẫn đến lỗi hồ sơ hoặc bị xử phạt không đáng có. Tăng tính chuyên nghiệp, thân thiện trong trải nghiệm giao dịch với cơ quan nhà nước.

Thời điểm, Bối cảnh

Tăng trưởng mạnh về giao thương quốc tế: Việt Nam đang tham gia sâu vào các hiệp định thương mại lớn như CPTPP, EVFTA, RCEP… dẫn đến gia tăng mạnh số lượng doanh nghiệp và cá nhân giao thương qua cửa khẩu. Chính phủ thúc đẩy chuyển đổi số trong ngành Hải quan: Nhiều hệ thống như VNACCS/VCIS, Hệ thống 1 cửa quốc gia, tự động hóa cảng biển… đã triển khai, nhưng giao tiếp con người – máy móc – người vẫn bị chặn lại bởi rào cản ngôn ngữ. Sự phát triển của AI và công nghệ dịch tự động (NMT, ASR, TTS) cho phép triển khai các thiết bị hỗ trợ dịch thông minh, dịch trực tiếp giọng nói, văn bản với độ chính xác ngày càng cao, đặc biệt khi tích hợp ngữ cảnh chuyên ngành.

Thực trạng

Giao tiếp ngôn ngữ là rào cản lớn tại cửa khẩu: Các cửa khẩu quốc tế, đặc biệt là các khu vực biên giới tiếp giáp Trung Quốc, Lào, Campuchia… thường xuyên tiếp nhận người dân, thương nhân, lái xe quốc tế không sử dụng tiếng Việt. Đội ngũ cán bộ hải quan không thể am hiểu hết các ngôn ngữ của người khai báo, dẫn đến việc giao tiếp bằng tay chân, ghi chép không thống nhất, dịch thủ công thiếu chính xác. Trong một số trường hợp, thông tin bị hiểu sai có thể gây ra tắc nghẽn quy trình, chậm thông quan, mất cơ hội thương mại hoặc sai sót hồ sơ pháp lý.